Toplam yaşam öyküsü sayısı: 9140
Kullanıcı Girişi



Kategoriler
Yeni eklenenler
Popüler yaşam öyküleri

Ana sayfa - Karl Marks

Karl Marks


Share Paylaş


Tavsiye et


Meslek: Felsefeciler - Filozoflar

Karl Marks Yazıcıya Gönder
5 Mayıs 1818'de, Prusya Krallığı'nın (şu an Almanya'da yer alan) Trier şehrinde doğdu. Yahudi soyundan gelmektedir. Dokuz çocuktan üçüncüsüdür. Babası tarafından 1830'a kadar özel olarak eğitildi. Sonra Trier Lisesi'ne gitti. On yedi yaşında Bon Üniversitesi'ne başladı. Felsefe ve edebiyat eğitimi aldı. On sekiz yaşında, göğüs kısmı zayıf olduğu gerekçesiyle askerlikten muaf tutuldu.

Hukuk eğitimi almak için 1836'da Berlin Üniversitesi'ne kaydoldu. Felsefeye olan merakı devam etti. Yakın zamanda ölen (1831) Alman filozof Hegel'in düşüncelerine yakınlık duymaya başladı. 1837'de Genç Hegelciler grubuna katıldı. Bu grup, Hegel'in metafizik varsayımlarını eleştirip toplum, siyaset ve din eleştirisi için diyalektik kuramı kullanmaktaydı.

Marks yazılarını 1837'de yazmaya başladı. Önce kısa roman, drama ve aşk şiirleri gibi edebî türleri denedi, ama daha sonra, İngiliz ve İtalyan sanat tarihi ile Latin klasiklerinin çevirisine odaklandı. 1840'ta Hegel'in 'Din Felsefesi' adlı eserini Bruno Bauer'le beraber yeniden yayımladı. 1841'de 'Demokritos ile Epikuros'un Doğa Felsefeleri' başlıklı doktora tezini yazdı. Tez muhafazakâr profesörler tarafından Berlin Üniversitesi'nde tartışılınca, Marks tezini daha özgür bir üniversite olan Jena Üniversitesi'ne sundu ve doktora tezi kabul edildi.

Marks ve Bauer, Mart 1841'de 'Ateizm Arşivi/Archiv des Atheismus' adlı bir gazete çıkarmayı planladı ama bu plan asla gerçekleşmedi. Marks akademik kariyer yapmayı düşündü, fakat Hükûmet'in klasik liberallere ve Genç Hegelcilere yönelik artan muhalefeti nedeniyle bundan vazgeçti. 1842'de Cologne'a gitti ve orada, Ren Nenri gazetesinde (Rheinische Zeitung) yazmaya başladı. Bu yıllarda ekonomiye ilgi duydu, sosyalizm düşüncesini geliştirdi. Avrupa'nın hem sağcı partilerini hem de liberal ve sosyalist harekette yer alan sağcı isimleri eleştirdi. Bu durum Prusya Hükûmeti'nin dikkatini çekti ve gazetenin her sayısı, kontrolden geçirildikten sonra sansürlenerek yayımlanmaya başlandı. Gazete Rus monarşisini eleştirince, Çar I. Nikolay, Prusya Hükûmeti'nden gazeteyi yasaklamasını istedi. Gazetenin yayımı 1843'te durduruldu.

Marks, Haziran 1843'te Jenny von Westphalen'le evlendi. 1843'te Alman-Fransız Vakayinamesi adlı, yeni basılmaya başlanan radikal sol gazetenin editörlerinden biri olunca, eşiyle beraber Paris'e taşındı. Gazetenin amacı, Alman ve Fransız solcu yazarları bir araya getirmekti. Marks bu gazetede sadece iki yazı yazabildi. Yazılarında, devrimsel bir güç oluşturan proletaryanın komünizmi meydana getirecek başlangıcı teşkil ettiğini ifade etti. Fakat bu gazete Alman Hükûmeti'nce yasaklandı. Marks aynı çizgide yayın yapan fakat sansürlenmeyen 'İleri!/Worwatds!' gazetesinde yazmaya başladı. Bu gazete, Adalet Birliği'yle bağlantılıydı. Bu birlik, Paris'teki işçilerle zanaatkârların oluşturduğu ütopik sosyalistlerden meydana gelmekteydi. Marks, bu birliğin birkaç toplantısına katılmakla yetindi.

Marks Paris'te bulunduğu bu dönemde, politik ekonomi, Fransız sosyalizmi ve Fransa tarihiyle ilgilendi. 1844'te, Hegel'in diyalektiğinden, Fransız ütopik sosyalistlerinden ve İngiliz ekonomisinden izler taşıyan Marksizm adlı düşünce akımının ana hatlarını oluşturmaya ve zihninde tasarladığı ekonomik dünya modelini detaylarıyla yazmaya başladı. Nisan ila Ağustos 1944 arasında kaleme aldığı bu el yazmalarına '1844 Ekonomik ve Felsefi El Yazmaları' adını verdi. Marks'a göre yeni ekonomik dünya modeli, materyalizm üzerine inşa edilmeliydi.

28 Ağustos 1844'te, uzun süreliğine arkadaşlık yapacağı Alman sosyalist Engels'le tanıştı. Engels henüz basılan 'İngiltere'de İşçi Sınıfının Durumu' adlı eserini Marks'a okuttu. Marks bu eserden etkilendi ve işçi sınıfın tarihin son devrimini oluşturacağına inandı.

1845'te, Prusya Kralı'nın ricası üzerine, Fransa Hükûmet'i 'İleri!/Worwatds!' gazetesini kapattı. Marks İçişleri Bakanı François Guizot tarafından Fransa'dan kovuldu. Şubat 1945'te Brüksel'e taşındı. Burada 'Feuerbach Üzerine Tezler'i kaleme aldı. Bu eser, materyalizmin, felsefenin ve idealizmin belirli açılardan yapılan bir eleştirisiydi. Marks, tarihsel materyalizm düşüncesini böylelikle başlatmış oldu.

Engels'le beraber Temmuz 1845'te, Çartist liderleri ziyaret etmek için İngiltere'ye gitti. Yine Engels'le beraber 'Alman İdeolojisi' kitabını yazdı. Bu kitabıyla idealist felsefecileri eleştirdi ve tarihi materyalizmle ilgili düşüncelerini ortaya koydu. Fakat kitap Marks yaşarken basılamadı.

1847'de 'Felsefenin Sefaleti' isimli kitabını yazıp yayımladı. Brüksel'de olmasına rağmen Paris'teki Adalet Birliği'yle haberleşmeye devam etmekteydi. Bu birlik, adını Komünizm Birliği olarak değiştirdi. Engels ile Marks, bu yeni birliğin ilke ve programlarını belirledi. Bu ilke ve programlar, 21 Şubat 1848'de, 'Komünist Manifesto' adıyla kitapçık hâlinde basıldı. Böylelikle Komünist Birlik, gizli bir örgüt olmaktan çıkarak, hedef ve taleplerini kamuoyuyla açıkça paylaşan bir oluşum hâline geldi.

Ertesi yıl, Avrupa'da 1848 Devrimi'nin ve bu doğrultuda protestoların, isyanların ve şiddet gösterilerinin yaşandığı bir yıl oldu. Fransa Krallığı yıkıldı ve yerine Fransa İkinci Cumhuriyeti kuruldu. Marks, babasından miras kalan parayı Belçikalı işçileri devrimsel mücadele adına örgütlemek için kullanınca, Belçika Adalet Bakanlığı tarafından ülkeden çıkarıldı.

Marks kısa süreliğine Paris'e geldi, 1848'de Cologne'a gitti. 1 Haziran 1848'de, babasından kalan mirasın bir kısmıyla, Yeni Ren Nehri gazetesini (Neue Rheinische Zeitung) basmaya ve Avrupa'daki olayları kendi düşüncesiyle yorumlayarak birtakım yazılar yazmaya başladı. Polis, Marks ve diğer gazete yazarlarını baskı altına aldı ve Marks birkaç suçtan yargılanıp aklandı. Bu esnada Prusya Krallığı çöktü. IV. Frederick William kabineyi kurdu. Yeni hükûmet, devrimcileri ve solcuları ülkeden temizlemeye başladı. Bu doğrultuda Yeni Ren Nehri gazetesi kapatıldı ve Marks 16 Mayıs 1849'da ülkeden kovuldu. Önce Paris'e gitti, ama oradan da kovulunca, Haziran 1849'da Londra'ya sığındı.

Marks burada geçim sıkıntısı çekmeye başladı. 1852'de New York Daily Tribune'de ve diğer gazetelerde yazmaya başlayıncaya kadar Engels'in yardımlarıyla geçindi. İşçi hareketleri ve devrimlerin başarısız olduğunu görünce, kapitalizm üzerine çalışmaya başladı. 1859'da 'Ekonomi Politiğinin Eleştirisine Katkı' kitabını yazdı. Kitabın baskısı kısa sürede tükendi. Bu başarı, üç ciltlik Kapital'in yazılmasını teşvik etti. Üretimin kapitalist sürecinin analiz edildiği ve sömürüyle artı değerin ele alındığı ilk cilt, 1867'de yayımlandı. 1871'de Almancaya, 1872'de Rusçaya çevrildi.

Karl Marks 14 Mart 1883'te, Londra'da öldü. Kapital'in ikinci ve üçüncü ciltleri, Engels tarafından, Marks'ın ölümünden sonra yazıldı.

Başlıca eserleri şunlardır: Hegel'in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi, 1843; Yahudi Sorunu, 1843; 1844 El Yazmaları, 1844; Kutsal Aile, 1845; Alman İdeolojisi, 1845; Felsefenin Sefaleti, 1847; Ücretli Emek ve Sermaye, 1947; Komünist Manifesto, 1848; Fransa'da Sınıf Mücadeleleri, 1850; Louis Bonapart'ın 18 Brumaire'i; Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı, 1859; Ücret, Fiyat ve Kâr, 1865; Kapital I. Cilt, 1867; Fransa'da İç Savaş, 1871; Gotha Programının Eleştirisi, 1875; Kapital, II. Cilt (Engels tarafından yazıldı.), 1885; Kapital III. Cilt. (Engels tarafından yazıldı.), 1894.